Onderwerp 1: Netwerken
De ondernemer is slechts een actor in het ondernemerschapsproces. Netwerken in ondernemerschap vertegenwoordigt ook een van de meest fundamentele aspecten van ondernemerschap. Het wordt gedefinieerd als het totale aantal mensen dat verbonden is door een bepaald type relaties en wordt opgebouwd door de banden te vinden tussen alle mensen in de populatie, ongeacht hoe deze is georganiseerd in rollensets en actiesets (Subrahmanyam, 2019). Netwerken en ondernemerschap zijn met elkaar verbonden en wederkerig: het hebben van een sterk netwerk maakt een betere ondernemerschapsactiviteit mogelijk terwijl het aangaan van een nieuw netwerk, terwijl het hebben van een efficiënte ondernemerschapsactiviteit het netwerk ook versterkt. Netwerken kunnen worden ingedeeld in drie aspecten: type, oriëntatie en sterkte.
Type. Netwerken kan zowel zakelijk als persoonlijk zijn. Zakelijke netwerken zijn netwerken die professionele relaties met zich meebrengen en resultaatgericht zijn (het netwerk wordt onderhouden zolang het economische voordelen oplevert). Persoonlijke netwerken ontstaan uit wederzijdse sympathie, zijn gebaseerd op gedeelde waarden, gaan vaak gepaard met persoonlijke emoties en worden bewogen door irrationele input (Johannisson, 2009) Dit type netwerk wordt onderhouden op basis van de staat van de persoonlijke relatie, vaak ongeacht de economische activiteit. Een netwerk kan zowel zakelijk als persoonlijk zijn.
Oriëntatie: Netwerken kunnen verticaal georiënteerd zijn – met leveranciers, klanten, overheidsinstanties, … – of horizontaal – met andere ondernemers – (Alam & Hossan, 2012). Ze kunnen zowel persoonlijk als zakelijk zijn. Bijvoorbeeld, loyale klanten beginnen een relatie met de ondernemer louter op basis van het resultaat ervan (bedrijfsgerelateerd), maar als die relatie na verloop van tijd wordt voortgezet, kunnen persoonlijke eigenschappen die relatie ook beïnvloeden. Hoe meer persoonlijke elementen er aan die zakelijke relatie worden toegevoegd, hoe groter de kans dat deze overheerst als de ondernemersactiviteit mislukt.
Sterkte: Zelfs als twee netwerkrelaties type en oriëntatie delen, kunnen ze door de ondernemer verschillend worden waargenomen. Dit komt omdat elke relatie zijn sterkte heeft, waarnaar verwezen wordt als de diepte van de banden tussen personen (Sybrahmanyam, 2019).
Network characteristics.
Source: EH Consortium, created on Canva
Networking strength scheme.
Source: EH Consortium, created on Canva
Netwerken wordt tegelijkertijd sterk beïnvloed door cultuur. Volgens Klyver & Foley (2012) werkt netwerken niet in elke cultuur op dezelfde manier, er is geen universaliteit wat betreft hoe ondernemers relaties aangaan. Zeven gebieden beïnvloeden netwerken ongeacht de cultuur, maar ze doen dat allemaal heel anders, daarom is het niet mogelijk om een rode draad te identificeren in ondernemend netwerken De gebieden zijn de volgende:
Drivers voor activering van relatie: Afhankelijk van de cultuur verschilt de factor om relaties tussen ondernemers en de omgeving te stimuleren. Sommige culturen zouden dit doen door rationele keuzes, andere door bijvoorbeeld vertrouwde connecties.
Kijk op netwerk: De meeste culturen zien het netwerk als een kans en een positieve bron. Het kan echter ook worden gezien als een behoefte in plaats van een keuze
Rol van familie: Familie speelt vaak een belangrijke rol in netwerkmogelijkheden en sommige culturen zien dit als de natuurlijke manier om contact te leggen. Voor sommige ondernemers is familie echter niet erg relevant bij het aangaan van een nieuwe relatie.
Dynamiek. Dynamisch is bedoeld als de mate waarin het netwerk onderhevig is aan veranderingen. Sommige culturen aanvaarden een flexibeler concept van netwerk, terwijl andere het eerder zien als iets dat op tijd moet blijven bestaan.
Diversiteit. Volgens sommige auteurs is diversiteit in netwerken noodzakelijk omdat het de informatiediversiteit verhoogt, wat leidt tot betere winstkansen (Subramanyhan, 2019), maar er zijn sommige culturen waarin, omwille van traditionele herinneringen, een bepaalde etnische, gender- en leeftijdsgroep… als de beste wordt beschouwd om netwerken op te zetten (Klyver & Foley, 2012).
Zakelijke relaties. Het scheiden van zaken en familie kan als iets meer of minder positiefs worden gezien, afhankelijk van de cultuur. Het hangt sterk samen met de rol die familie speelt in de economische activiteit. Hoe sterker die rol is, hoe meer er verbonden is met het bedrijf, en daarom wordt het minder positief ervaren als een ondernemer de twee sferen actief scheidt.
Relatie tussen sociale en zakelijke sferen. Dit is vergelijkbaar met het vorige punt, in die zin dat het scheiden van zakelijke en sociale relaties als iets positiefs of negatiefs kan worden gezien, afhankelijk van de cultuur. In sommige gevallen is zakelijk netwerken ook nauw verbonden met het stimuleren of ontwikkelen van een sociaal netwerk, waarbij verschillende niet-zakelijke actoren betrokken zijn.
Faalperceptie. Zoals eerder aangegeven, kan mislukking verschillend worden gepercipieerd afhankelijk van de cultuur (Yannes et.al, 2015). Het falen in eerdere ondernemersactiviteiten kan voor sommige culturen een belemmering vormen, terwijl andere culturen de gefaalde ondernemers faciliteiten kunnen bieden, omdat ze zich bewust zijn van de positieve uitkomsten (Olaison & Sorensen, 2014).
Dit laatste punt helpt ons te begrijpen waarom mislukte ondernemers het netwerk kunnen versterken. Een ondernemer die eerder gefaald heeft, heeft de neiging om een ‘welwillend leiderschap’ uit te oefenen (Zhou & Tang, 2020), wat betekent dat als die gefaalde ondernemer eenmaal een netwerk heeft gecreëerd, de kans groter is dat hij dit netwerk in stand houdt door andere actoren in zijn netwerk te helpen om te gaan met falen. Dit is ook gerelateerd aan de empathie-uitkomst (Guerra, El-Kadi, 2009)